Aandelenoverdracht of activa-transactie: wat is het verschil?
Als een DGA besluit zijn bedrijf over te dragen, is een van de eerste juridische keuzes hoe de transactie wordt vormgegeven. Er zijn twee hoofdvormen: de aandelenoverdracht en de activa-transactie. Beide leiden tot een overdracht van het bedrijf, maar de gevolgen voor koper, verkoper en het bedrijf zelf zijn wezenlijk anders. Wie die keuze niet bewust maakt, kan voor verrassingen komen te staan.
Aandelenoverdracht: de eigenaar wisselt
Bij een aandelenoverdracht verkoopt de DGA zijn aandelen in de vennootschap. De koper wordt aandeelhouder en daarmee indirect eigenaar van alles wat in de vennootschap zit: de activa, de contracten, de medewerkers, maar ook de schulden, de lopende verplichtingen en eventuele historische risico’s. De vennootschap zelf verandert niet; alleen de eigenaar wisselt.
Voor een management buy-out is de aandelenoverdracht de meest gangbare vorm. Het management neemt de aandelen over van de DGA en continueert het bedrijf precies zoals het was, met alle bestaande klantcontracten, leveranciersrelaties en arbeidsovereenkomsten intact. Dat is een groot voordeel: er hoeft niets opnieuw te worden aangevraagd of overgeschreven.
Het nadeel voor de koper is dat hij ook de verborgen risico’s overneemt die in de vennootschap schuilen. Fiscale claims uit het verleden, lopende geschillen of milieuverplichtingen gaan mee over. Dat is precies waarom due diligence bij een externe aandelenoverdracht zo belangrijk is.
Activa-transactie: selectief overnemen
Bij een activa-transactie koopt de koper niet de aandelen, maar een selectie van de bezittingen van het bedrijf: machines, voorraden, klantcontracten, intellectueel eigendom. De medewerkers volgen conform de wet de activa. De koper bepaalt zelf wat hij wil hebben en laat de rest achter in de verkopende vennootschap.
Dat maakt een activa-transactie aantrekkelijk wanneer de koper alleen geïnteresseerd is in een deel van het bedrijf, of wanneer hij bewust afstand wil houden van historische risico’s. Wat hij niet koopt, blijft bij de verkoper. De keerzijde is dat bestaande contracten vaak opnieuw moeten worden gesloten of overgedragen, wat tijd kost en soms toestemming vereist van de wederpartij. Bij een arbeidsoverdracht gelden ook specifieke wettelijke regels.
Wat bepaalt de keuze?
Voor de DGA heeft een aandelenoverdracht doorgaans fiscale voordelen: de verkoopwinst op aandelen valt in veel gevallen onder de deelnemingsvrijstelling of wordt belast via box 2, wat gunstiger kan uitpakken dan een belaste verkoopwinst op activa. Voor de koper geldt het omgekeerde: bij een activa-transactie kan hij de goodwill in sommige gevallen afschrijven, wat bij een aandelenoverdracht niet mogelijk is.
In de praktijk is de aandelenoverdracht bij een MBO vrijwel altijd de gekozen route. De continuïteit van het bedrijf staat voorop, en mogelijke risico’s kunnen afgedekt worden via due diligence en garanties in het koopcontract. De activa-transactie komt vaker voor bij carve-outs, waarbij een moederbedrijf een onderdeel afstoot dat nog niet in een aparte vennootschap is ondergebracht.
Bij een MBO waarbij MGF meefinanciert, verloopt de overdracht altijd via een aandelentransactie. De continuïteit van het bedrijf blijft daarmee volledig gewaarborgd: bestaande contracten, medewerkers en klantrelaties gaan zonder onderbreking over naar het nieuwe eigenaarschap.
Samenvatting: bij een aandelenoverdracht neemt de koper de vennootschap over inclusief alle historische risico’s; bij een activa-transactie koopt hij een selectie van bezittingen en laat de rest achter. Voor een MBO is de aandelenoverdracht de gebruikelijke route, vanwege de continuïteit die het biedt. De keuze heeft fiscale en juridische consequenties voor zowel koper als verkoper.
DIRECT CONTACT
Heb je vragen of wil je persoonlijk kennismaken?
We horen graag van je.